تبلیغات

کد دعای فرج برای وبلاگ

یاقوت سرخ - بررسی گروه‌های مذهبی غیرمتداول و نوظهور در جهان غرب-2

بررسی گروه‌های مذهبی غیرمتداول و نوظهور در جهان غرب-2

شنبه 4 اردیبهشت 1389 09:20

نویسنده : مصطفی پاک نیت
ارسال شده در: مقالات ، مذهبی ،
یكی از خصوصیات گروه‌های غیرمتداولی، كه به نام دین فعالیت می‌كنند، ترویج معنویت منهای عبادت خدا می‌باشد؛ چرا كه آنها عبادت خدا را به عنوان خالق كائنات منكر می‌باشند. اكثر این گروه‌ها مراسم عبادی مرموزی را انجام می‌دهند و از مواد مخدر استفاده می‌نمایند و این باعث انواع فساد و تجربة تلخ برای اعضای این گروه‌ها شده است.
این گروه‌ها فقط در شهرهای بزرگ فعالیت می‌نمایند و این یك پدیدة كاملاً شهری است. رهبران این گروه‌ها انتقاد از خود، توسط پیروانشان را برنمی‌تابند و بدین سبب اعضای آنها مورد سوء استفاده‌های مختلف قرار می‌گیرند.

 اشاره:
جهان غرب از قرن 17میلادی و حتی پیش از آن، از دورة «رنسانس» به این سو، در جهت غیردینی كردن نگاه و نگرش مردم و سست كردن علایق دینی در زندگی روزمرة آنان تلاش كرده است. غرب در این دوران به نام «اومانیسم» و «فردگرایی» (Individualism) به طور كامل درصدد مخالفت با استیلای دین برآمد. پس از جنگ جهانی دوم و خصوصاً از دهة 1960 به این سو، گروه‌های مذهبی غیرمتداول بسیاری، خارج از چهارچوب ادیان رایج، در غرب، ایجاد شده است كه هدف آنها سكولاریزه كردن دین می‌باشد؛ هرچند پایه‌گذاران این جنبش‌ها خود را به عنوان معلمان روحانی و دینی معرفی كرده‌اند.
در قسمت اول این مقاله، نویسنده به بررسی علل پیدایش، عقاید و ویژگی‌های برجستة این گروه‌ها پرداخت، اكنون قسمت دوم آنرا تقدیم می‌كنیم.

رابطة تمدن سكولار غرب و گروه‌های یاد شده

مصرف‌گرایی به عنوان یك اصل، در زندگانی جوامع غربی حاكم است و بر این اساس، كالاهای مصرفی برای فروش توسط رسانه‌ها تبلیغ می‌شوند. گروه‌های غیرمتداول دینی نیز، افكار خود را در جوامع غربی، به عنوان كالاهای مصرفی و مطابق فردگرایی حاكم بر این جوامع ترویج می‌كنند. جوانان این جوامع هم، برای یك تغییر و تجربة جدید در این گروه‌ها جذب می‌شوند؛ زیرا این گروه‌ها از جهاتی با ادیان سنتی تشابه دارند.1 دانشمندان غربی این گروه‌های نوظهور غیرمتداول مذهبی را «شبه دین» (Quasi-religion) می‌نامند، كه مانند كالاها در جوامع غربی خرید و فروش، عرضه و مصرف می‌شوند و رهبران آنها می‌كوشند افرادی را كه به این گروه‌ها جذب شده‌اند، با هر وسیلة ممكن در گروه خود حفظ نمایند.2
این گروه‌های نوظهور، فاقد هرگونه تعلیمات دینی می‌باشند و فعالیت‌های آنها بر محور رهبرانشان انجام می‌شود، كه تسلطی كامل بر اعضای خود دارند. اعضای این گروه‌ها بعداز عضو شدن در تشكیلات، از خانواده و جامعة خود كاملاً منقطع می‌شوند و در اختیار این گروه‌ها قرار می‌گیرند. در ایالات متحدة آمریكا، گروه‌های یاد شده، خود را به عنوان گروه دینی معرفی می‌نمایند تا از تسهیلات و معافیت در پرداخت مالیات به دولت استفاده نمایند.3 این‌گروه‌ها حتی برنامه‌های اساسی برای تعامل بین خود ندارند. اكثر آنها اعضای خود را در بخش‌های اختصاصی سكونت می‌دهند، تا از این راه كاملاً تحت كنترل تشكیلات سازمان خود باشند. بیشتر این گروه‌ها لباس متحدالشكل برای پیروان خود دارند و مراسم ویژة گروهی خود را در محل‌های اختصاصی برگزار می‌نمایند و كوشش آنها این است كه اعضای گروه خود را از جامعه، دور نگه دارند.4
در پروژة سكولار نمودن جوامع جهانی، این گروه‌های غیرمتداول مذهبی را كه جدیداً ظهور نموده‌اند، به عنوان ادیان جایگزین (Altermative Religions) معرفی می‌نمایند و دكتر «پیتر كلارك» استاد فلسفة دین در دانشگاه لندن این گروه‌ها را به «اسب‌های ترومن» (Troan Horses) (حمله از درون) تشبیه می‌كند كه هدف آنها سكولار نمودن تمامی ادیان در جهان، از درون می‌باشد.5
بیشتر اعضای این گروه‌ها مورد سوء استفاده و استثمار رهبران و افراد مخصوص رهبران خود قرار می‌گیرند، ولی به دلیل شرم و ترس از آنها آنرا آشكار نمی‌كنند. با این حال، فسادهای جنسی و مالی از سوی بنیانگذاران این گروه‌ها سبب جدایی شمار زیادی از اعضای این گروه‌ها شده است.
اكثریت مطلق این گروه‌ها از نظام سرمایه‌داری خصوصی‌سازی، فرضیة نسبی‌گرایی (Relativism)، مكتب وحدت وجود (Monism) و فلسفة كلیت (Holism) ترویج می‌كنند و باورهای دینی آنها تلفیقی از عقاید ادیان مختلف با یكدیگر است و بر این اساس پیروان خود را در فضای فانتزی (خیال‌بافی) غوطه‌ور می‌نمایند.6 بیشتر پیروان این گروه‌ها از مواد مخدر و «مدیتیشن»  (meditation) برای به وجود آوردن حالت خلسه و نشاط بهره می‌گیرند كه این باعث ایجاد تضاد میان تعقل و احساسات و انشعاب در شخصیت فرد می‌گردد. بعضی از این گروه‌ها ریاضت‌های سخت، و برخی از لذت‌جویی‌های افراطی را برای پیروان خود تجویز می‌كنند، و بدین‌سان پیروان خود را از دستیابی به حقیقت ابدی باز می‌دارند. این گروه‌ها ادعا دارند كه ادیان جدید «عصر نو» می‌باشند، ولی اكثریت مطلق آنها، از مكاتب دینی قبل از مسیح در دوران وحشی‌گری قارة اروپا پیروی می‌كنند و این اعتقادات را با بعضی از افكار مذهبی ادیان آسیای دور تلفیق می‌نمایند. افكار شبه عرفانی كه در این گروه‌ها ترویج می‌گردد، به خودپسندی در میان این افراد انجامیده است.

مخالفت شدید علیه این گروه‌ها

چنان‌كه گذشت، استراتژی این گروه‌ها جذب جوانان بوده، و موفق شدند تعداد زیادی از جوانان را در این كشورها با تبلیغات گستردةخود جذب نمایند. جوانانی كه عضو فعال این گروه‌ها شدند، شغل و كار خود را رها كرده، تمام وقت در اختیار گروه خود قرار گرفتند. با اوج گرفتن فعالیت‌های این گروه‌ها در اواخر دهة 1970 شماری از مؤسسات، برای مبارزه با این گروه‌ها در ایالات متحدة آمریكا به وجود آمدند كه فعال‌ترین آنها «بنیاد آزادی شهروندان»7 «بنیاد خانوادة آمریكایی»،8 «شبكة بیداری از این گروه‌ها»9 «مؤسسة تحقیقات مسیحیت»،10 «بنیاد لیوجی ریان»،11 و «پروژة معنویت جعلی»12 می‌باشند. این مؤسسات از سوی والدینی كه فرزندان خود را با جذب در این گروه‌ها از دست داده بودند، به وجود آمد. این مؤسسات، مراكزی را برای برگرداندن فرزندان و اعضای این گروه به حالت اولیه و سروسامان دادن به آنها به وجود آوردند. در این مراكز، جوانان با مشاوره و گفت و گو از گروه‌های مزبور جدا می‌شوند و به درون جامعه بازمی‌گردند. این مؤسسات با تحقیقات علمی خود اثبات كرده‌اند مراسم عبادی و زندگی در داخل گروه‌های یاد شده؛ براساس شست و شوی مغزی انجام می‌شود و از این رو، با كمك این مؤسسات، اعضای سابق این گروه‌ها چندین شكایت را به دادگاه‌های ایالات متحدة آمریكا ارائه كرده‌اند.13
«انجمن روان‌شناسی آمریكا»14 كه بزرگ‌ترین مؤسسة روان‌شناسی ایالات متحدة آمریكا می‌باشد، در سال 2002 این گروه‌ها را تخریب‌كار و ایجاد كنندة تنفر در میان اعضای خود علیه جامعه معرفی كرد.15 در ایالات متحدة آمریكا در حال حاضر، بیش از یك هزار نفر از محققان دربارة تأثیر مخرب این گروه‌ها تحقیقات انجام می‌دهند.16
در كشور كانادا نیز چندین مؤسسه‌ای برای مقابله با این گروه‌ها به وجود آمده است.17
گفتنی است، گروه‌های غیرمتداول مذهبی، در كشورهای غربی، كه مسیحی پروتستان می‌باشند، بیشتر نفوذ كردند؛ زیرا در پروتستانتیسم، به نام تفسیر انجیل و انجام اصلاحات در اعتقادت، تاكنون 13200 فرقه به وجود آمده است. این گروه‌ها تا حدی هم توانستند در دیگر كشورهای مسیحی كاتولیك نفوذ كنند و دلیل آن، دوری كلیسا از سیاست بوده كه باعث كاهش قدرت اجتماعی آنها شده و نسبی‌گرایی و ناامیدی از آینده، باعث بحران‌های اجتماعی در جهان غرب شده است.18 حضور مسیحیان در كلیسای كشورهای پروتستان، در شمال اروپا رو به كاهش است؛ لیكن در ایالات متحده آمریكا به خاطر تبلیغات گستردة ایوانجلیست‌ها در دو دهة گذشته، رو به افزایش است.19 در كشورهای مسیحی ارتدوكس، بعداز فروپاشی نظام كمونیستی، رابطة خیلی نزدیكی بین دولت‌ها و كلیسای این كشورها به وجود آمده و سبب شده است جلو نفوذ و تبلیغات این گروه‌ها غیرمتداول مذهبی گرفته شود.20
در سه دهة بعداز جنگ جهانی دوم، ایالات متحدة آمریكا و كانادا شاهد به وجود آمدن گروه‌های جدید مذهبی بودند، كه در طول تاریخ این كشورها بی‌سابقه بود.21 هرچند تنها پنج درصد از كل جمعیت این دو كشور در فعالیت‌های مذهبی این گروه‌ها، شامل عضویت برای مدتی كوتاه یا انجام مراسم مذهبی، شركت داشتند؛ با گسترش فعالیت‌های متناقض و غیرمتداول آنها به نام دین، احساسات شدید مردمی علیه این گروه‌ها، تحریك، و باعث شد كه توسط مردم، مؤسسات و تشكیلات قدرتمندی برای افشای فعالیت‌های غیرمتداول آنها در این دو كشور پدید آید.22
در این مدت، تعداد سه هزار مركز از مراكز اقامتی متعلق به این گروه‌ها در آمریكا به وجود آمد كه در آنها كارهای غیرمتداول و لذت‌جویی جنسی به نام افعال عرفانی توسط گروه‌ها انجام می‌گیرد! نویسندگان آمریكایی همانند «چارلز فراشیا»،23 و «بنیامین زابلوكی»24 كارهایی را كه این گروه‌ها در مراكز خود انجام می‌دهند، در كتب خود شرح داده‌اند.
«گاردن ملتن» در دایرة المعارف ادیان آمریكایی 484 گروه از گروه‌های غیر متداول را وصف كرده است كه از بین آنها 68 گروه در دهة 1950 و 184 گروه در دهة 1960 در ایالات متحده به وجود آمدند.25 دایرة المعارف انجمن‌ها26 چاپ سال 1983 بیش از پانزده هزار انجمن غیرانتفاعی ملی در آمریكا را معرفی كرده كه در میان آنها 700 گروه غیرمتداول دینی وجود دارد و 147 گروه از آنها در دهه 1960 در این كشور به وجود آمده‌اند.
در دهة 1970 سازمان‌های متعددی برای مقابله با این گروه‌های غیرمتداول دینی در این كشور تأسیس گردید؛ به ویژه، بعداز خودكشیِ گروهیِ 917 نفر از اعضای گروه «معبد مردم» به رهبری «جیم جونس» در 21 نوامبر 1978 در جونس تاون كشور گویان در منطقة كرائیب، تنفر شدیدی در میان مردم آمریكا، علیه این گروه‌ها به وجود آمد؛ چرا كه تعدادی از اعضای این گروه تبعة این كشور بودند.27
اولین سازمانی كه علیه این گروه‌ها در آمریكا در سال 1972 به وجود آمد.، «فری كاگ»28 نام داشت و هدف آن، رهایی جوانان از گروه «فرزندان خدا»29 بود كه توسط «مورس دیوید برگ» در اوایل دهة 1970 در كالیفرنیا تأسیس شده بود. اعضای این گروه طرفدار آزادی و بی‌بندوباری جنسی بودند و جوانان، اكثریت اعضای این گروه را تشكیل می‌دادند. والدین اعضای این گروه، كه فرزندانشان را با جذب در آن گروه از دست داده بودند، برای نجات آنها مؤسسة «فری كاگ» را تشكیل دادند و موفق شدند تعداد زیادی از فرزندان خود را نجات دهند.30
در ایالات متحدة آمریكا بیش از صد مؤسسه برای مبارزه با گروه‌های غیرمتداول مذهبی فعالیت دارند كه بعد از آغاز دهة 1970 در این كشور به وجود آمدند. در برخی از دانشگاه‌ها و حوزه‌های دینی مسیحیت، در این كشور، مراكز مطالعاتی دربارة این گروه‌ها به‌وجود آمده است كه كتاب‌های بسیاری در نقد و بررسی این گروه‌ها منتشر كرده‌اند. استاد برجستة جامعه‌شناسی آمریكا پروفسور «رونالد اینرات»31 در دهة 1970 دو عنوان كتاب در نقد این گروه‌ها تألیف نمود كه در افشای چهرة واقعی آنها نقش به سزایی داشته است. عناوین این دو كتاب: جوانان، شست‌وشوی مغزی و گروه‌های افراطی،32 (1977) و فریب گروه‌های غیرمتداول33 1979 می‌باشد.
مجلة «قدرت‌های اجتماعی» در شمارة دسامبر 1997، 75 مقالة علمی را معرفی كرده است كه در آنها دانشمندان غربی، تأثیرات مخرب و زیانبار وارد شده به اعضای این گروه‌ها را بر اثر انجام مراسم عبادی غیرعادی بررسی علمی نموده‌اند.
در مراسم عبادی بیگانه و غیرعادی، كه اعضای این گروه‌ها انجام می‌دهند، شاید در مرحلة اول، آرامش نسبی احساس كنند، ولی در درازمدت، آنها به اضطراب، ترس، رغبت به خودكشی، از دست دادن انگیزة زندگی و ضربة روحی دچار می‌شوند.34
افرادی كه جذب این گروه‌ها می‌شوند، اكثراً، افراد آشفته و مغشوشی می‌باشند و رهبران آنها با افعال و روش‌های خاص، برای تسلط كامل بر اعضای خود می‌كوشند. رهبران این گروه‌ها با پول‌هایی كه از عضای خود به دست می‌آورند، زندگی بسیار متجمل و مرفهی دارند. در دو دهة گذشته، موارد فراوانی از رسوایی و فساد مالی و جنسی رهبران آنها گزارش شده و حتی گاه، مسائل مالی و جنسی بین رهبران و اعضای آنها به درگیری‌های خشونت‌آمیز هم انجامیده است.35
یكی از روانشناسان معروف آمریكایی به نام پروفسور «مارگارت سینگر» از اعضای برجستة انجمن روانشناسی آمریكا پس از تحقیقات خود دربارة 300 نفر از اعضای سابق این گروه‌ها، نتیجه‌گیری نمود كه آنها به دلیل عضویت در این گروه و انجام افعال غیرمتداول، دچار اضطراب، ترس، امراض قلبی، سكته و زخم معده شدند و بیش از 90 درصد آنها به همین دلیل، از گروه‌های خود جدا می‌شوند. پروفسور سینگر روش‌های این گروه‌ها را «متقاعدسازی اجباری»36 قلمداد می‌كند.37
یكی از خصوصیات گروه‌های غیرمتداولی، كه به نام دین فعالیت می‌كنند، ترویج معنویت منهای عبادت خدا می‌باشد؛ چرا كه آنها عبادت خدا را به عنوان خالق كائنات منكر می‌باشند. اكثر این گروه‌ها مراسم عبادی مرموزی را انجام می‌دهند و از مواد مخدر استفاده می‌نمایند و این باعث انواع فساد و تجربة تلخ برای اعضای این گروه‌ها شده است.
این گروه‌ها فقط در شهرهای بزرگ فعالیت می‌نمایند و این یك پدیدة كاملاً شهری است. رهبران این گروه‌ها انتقاد از خود، توسط پیروانشان را برنمی‌تابند و بدین سبب اعضای آنها مورد سوء استفاده‌های مختلف قرار می‌گیرند.38

حیدررضا ضابط

پی‌نوشت‌ها:
٭جمهوری اسلامی، ش 7505، 24/3/84.
1. Alternative Religions,p.16.
2. Stark.\R , Bainbridge. W. The Future Religion, p.437.
3. Robbins, Cults, Culture and the Law, p.98.
4. Bromley. D, Hadden. J.K.(ed), Religion and the Social Order, vol 3A, pp 116, 251.
5. The World’s Religoins, p.910.
6. Alternative Religions, pp 237-238.
7. Citizen’s Freedom Fondation.
8. American Family Foundation.
9. Cult Awareness Network.
10. Christian Research Instiute.
11. Leo J.Ryan Foundaion.
12. Spiritual Counterfeits Project.
13. New Religious Movements in the 21st Century, p.238.
14. American psychological Association.
15. New Religious Movemens in the 21st Century, p.237.
16. Ibid, p.238.
17. Ibid, pp.243-246.
18. Alternative Religions, p.7.
19. ر.ك: مقالة «تبلیغات دینی و سیاسی ایوانجلیست‌های جنگ‌طلب در ایالات متحده آمریكا» مشكوه، ش 79، ص 89ـ67 و موعود، ش 55، مرداد 1374.
20. New Religions Movements in the 21st Century, pp.104-106.
21. Beckford. James, A New Religious Movements and Rapid Social Change. pp1-2.
22. Ibid, pp19-20.
23. Fracchia, Charles A, Living Together Alone: The New American Monasticism.
24. Benjamin Alienation and Charisma: A Study of Contemporary Amerian Communes.
25. Melton. J. Gordon, Encyclopedia of American Religion (2 Vols), Wilmington, NC: McGrath, 1978.
26. The Encyclopedia of Association, 1983.
27. Hall. john R. Apocalypse Observed, pp 15-43.
28. Freecog.
29. The children of God (coG).
30. Alternative Religions. p25.
31. Professor Ronald Enroth
32. Youth, Brainwashing and the Extrmist Cults (1977).
33. The Lure of the Cults (1979).
34. Social Forces, volume 76, pp511-525.
35. Alternative Religions, pp.26-29 Apocalypse Observed pp.2-4. Meltoon, J.Gordon. Encyclopedia of American Religions (2 vols), Wilmingtion.
36. Coersive Persuasion.
37. Singer. Margaret Thaler, Coming Out of the cults. psychology today, pp 72-82.
38. Beckford, james A.cult controversies, pp.12-20.

ماهنامه موعود شماره 58 

 


دیدگاه ها : یادگاری
برچسب ها: فرقه های نوظهور ، فرقه های مذهبی نوظهور در غرب ، مسیحیان پروتستان ، نظام سرمایه‌داری خصوصی‌سازی ، فرضیة نسبی‌گرایی (Relativism) ، مكتب وحدت وجود (Monism) و فلسفة كلیت (Holism) ، تمدن سكولار غرب و فرقه های نوظهور ،
آخرین ویرایش: - -